We komen bij de Zwarte Zee aan in Ünye en rijden 100 km richting Samsun langs de zee. Aan de overkant wordt al jaren gevochten, worden dagelijks mensen gedood door Putin. Aan deze kant is het veilig. Aan de andere kant ligt De Krim en Cherson. Ik wou hierheen.
Wij zijn in Samsun. Je kan hier met een beetje geluk met de trein komen. Wij kwamen met de auto vanaf Sivas. Het regende pijpenstelen. De laatste dagen begint de dag helder, tegen elf uur ontstaat cumulus bewolking (bloemkolen) en om twee uur gaan de buien los. De een na de ander. Echt harde regen. Stukken uit de weg, etc. In de bergen was het mistig. Was je de pas over dan werd het helder. Mooie tocht.
In Samsun is ons hotel niet ver van het station en niet ver van de Zwarte Zee. Vanavond gingen we naar een visrestaurant: vis eten uit de Zwarte Zee. Heerlijk!! Vergelijkbaar met slibtong in Zierikzee, paling in Elburg en gerookte zalm van mijn zwager uit Utrecht.
Lekkerder wordt het niet.
14 mei 2026
NB. Er wordt hier veel graan verbouwd. We kwamen onderweg veel oude en nieuwe graanschuren tegen. De oude zijn vergelijkbaar qua opbouw met de schuren in noordwest Spanje.
Vandaag bleven we in Sivas. Vanaf hier verandert de reis van een reis door Europa naar een reis door Klein Azië. We konden het niet laten vanochtend te beginnen op het station. Kijken of we toch niet alsnog met de trein naar Samsun aan de Zwarte Zee konden. Dat is duidelijk niet gelukt: de trein rijdt niet. We hebben een auto gehuurd.
De reis door Klein Azië begint met een taxirit naar een brug bij Sivas. Het is een oude brug gemaakt voor één van de takken van de zijderoute. Er zijn veel zijderoutes en aftakkingen. In verschillende perioden met verschillende producten en verschillende veiligheidsrisico’s. Vroeger waren de mensen ook niet gek.
Vanaf de brug liepen we langs de Ataturk Boulevard naar het centrum, langs het ziekenhuis, langs veel nieuwe huizen. Er wordt ongelofelijk veel gebouwd in Sivas. We hopen dat het allemaal aardbevingbestendig is. De omgeving van Sivas is ruim en heeft veel heuvels en is landbouwgebied. Je zou zeggen: Dan hoef je toch niet zo hoog te bouwen? Dat maakt het alleen maar gevaarlijker. Maar goed.
We liepen naar de grote moskee in aanbouw en kregen op de bouwplaats een rondleiding. We zochten het hotel op waar in 1993 het Sivas bloedbad plaatsvond, waarbij ook een Nederlandse student uit Leiden omkwam. De aanslag was gericht op Alawieten, die een conferentie hadden. Op deze plek herinnert niets aan de tientallen mensen die hier werden vermoord.
Wat het mooiste van de dag was, was een gesprek met de man van de tapijtwinkel. Hij had ons uitgenodigd voor een kopje thee. Het was een enthousiast college over Turken en hun bevolkingsgroepen en hun buren. Met wie ik hier ben kreeg tips over te lezen boeken. Het ging over de Armeniërs, de Alawieten, het religieus fanatisme en hoe geld in religie een rol speelt.
We voelen ons hier vrij en veilig. Turkije is een mooi land om te reizen.
Met de hoge snelheidstrein, 800 kilometer verder naar Sivas. Drie dagen nadat de EU reageert op mijn droom van een Trans European Railway system (TRES). Er kan veel verbeterd worden in de infrastructuur van de rails, van het rijdend materieel en van de organisatie en de verkoop.Lees hier de plannen van de EU.
Helaas hebben we vanmiddag besloten onze reis aan te passen. Ik ben al heel lang bezig een kaartje te kopen naar Samsun en Amasya. Naar Samsun willen we omdat het aan de Zwarte Zee ligt en dus de facto aan de grens met Rusland. Amasya is interessant omdat het een kruispunt van routes is in de vroegere zijderoute en prachtig in de bergen ligt. Het is me niet gelukt treinkaartjes te kopen. Niet contant, niet met een girokaart, niet met een credit kaart. Het systeem van de Turkse spoorwegen blokkeert de betaling op het laatste moment. Nu hebben we een auto gehuurd. Wel jammer.
Gelukkig zijn we wel met de trein in Sivas en kunnen we ook met de Dogu-express door naar Kars, maandag. De ervaring van de trein Istanbul-Sivas was uitstekend. Hele stukken reed de trein 250 km/uur. Echt supergoed. Ook zien we veel investeringen in infrastructuur in Turkije. Onderweg zagen we heuvels met tarwe en andere granen. Mijn idee was dat de natuur hier in Sivas wat later is dan tot nu toe. Alles staat nog op uitkomen. Op de heuvels lag nog sneeuw. Sivas ligt op een hoogvlakte 1300 meter boven zeeniveau.
Vanmiddag al even door de stad gelopen. Dat voelde heel goed en al een heerlijk gesprek gehad met een verkoper van tapijten over Russen, Arabieren, Perzen en Turken. Dat zijn de machtsconcentraties die zich voortdurend met elkaar meten.
Morgen gaan we hier in Sivas op onderzoek uit. Overmorgen naar Samsun.
Toerist onder de toeristen, maar wel met onze eigen invulling.
Deze foto is van station Haydarpaşa. Hier begint de ontkende genocide op de Armeniërs. Mijn reisgenoot schreef een artikel over het boek De bastaard van Istanbul Lees hier.
Het graf van Hrant Dink op de Armeense begraafplaats. Hij was journalist, vermoord voor de deur van zijn kantoor.
In dit park nabij het gemeentehuis worden sinds maart 2025 wekelijks protesten gehouden tegen de gevangenneming van de burgemeester van Istanbul, Ekrem Imamoglu.
Gemeentehuis Istanbul
De moskee van Beyazit. Later op deze reis komen we bij Dogubeyazit in het oosten van Turkije.
We waren in Kadikoy in het Aziatische deel van Turkije. Een aanrader. Met leuke cafés en restaurants. En natuurlijk de ondergaande zon over de Blauwe Moskee.
Nu door naar het echte Turkije in Sivas en verder.
Dan is het verdrag van Schengen toch wel een verademing. Voordat je doucht aan de andere kant van de Bosporus ben je met de trein even onderweg. Ook al gaat de trein veel sneller dan in de rest van Bulgarije en gaat de trein in het Turkse deel ook best rap, het blijft een gedoe. Ik droomde over een Trans Europa Railway System. En ik dacht 50 jaar vooruit tussen de bordercontrols door.
Eerst werden we geroepen voor paspoort controle Schengen uit. De douaniers hadden zich vergist. Ze kwamen een half uur later. Zelfde ritueel opnieuw na een tijdje. Opstellen in rotten van twee, vrouwen en slapende kinderen eerst. Gelukkig had ik geen belastingschuld of openstaande boetes. Dus ik kon weer gaan dromen. Over de grens in Turkije, nabij het drielandenpunt met Griekenland stonden we een dik uur stil. Nobody knows… Daarna tien minuten door naar de Turkse douane. Allemaal weer uit de trein met de bagage. Of ik iets had achtergelaten werd gecontroleerd. Niet met honden, maar visueel. Vervolgens paspoortcontrole en de tassen door de scan. Scan werkt niet. Ik had de tas van haar en zij de tas van mij, zo was dat. De tas die ik bij me had, die van haar dus, moest open. Zat niets in. Wij mochten door. In Turkije, door naar Istanboel, overstappen en onder de Bosporus door.
Het is hier een soort drielandenpunt.. Je moet dan wel verschillende kaarten van de geschiedenis op elkaar leggen. Sofia is een compacte, mooie stad.
Het eerste waar we vanochtend tegenaan liepen was het brandende vuur voor de onbekende soldaat. En dat op 9 mei, de dag waarop de overwinning op de nazi’s wordt gevierd op het Rode Plein in Moskou. Het vuur brandt voor de aan de Russische kant strijdende Bulgaarse soldaten tegen de Ottomanen, iets meer dan 100 jaar geleden. Ik spreek een vrouw aan die aan het herdenken is om haar te vragen wat ze herdenkt. Spreekt u Engels? Njet, Ruski is haar duidelijke antwoord. We zijn hier op de grens van het Russische en Ottomaanse rijk. Vannacht reizen we naar Istanbul, de hoofdstad van dat rijk. Je merkt dat de mensen niet alles met de Ottomanen op hebben. Gisteren in de trein deden vrouwen de deur dicht voor Turkse meisjes die opgedirkt naar de kermis gingen. Nou ja zo gaat dat.
Een paar honderd meter verder, nabij de grote Russisch Orthodoxe kerk, de Alexander Nevski kathedraal, is morgen de finish van de Giro ‘d Italia. Het plein is volledig roze uitgedost. Er is een podium met muziek, er zijn kinderen die uitgedaagd worden een rondje rond de kerk te fietsen (werkelijk aandoenlijk), en een heuse markt die bij zo’n grote wielerronde hoort. De sfeer is in zekere zin uitgelaten. Hier strijdt Europa tegen de Turken en de Russen, bij wijze van spreken. Ja echt, het drielandenpunt tussen Rusland, Turkije en Europa ervaar ik hier op een oppervlakte van vier voetbalvelden.
We lopen door, want ja op het programma staan natuurlijk de putdeksels, de synagoge en de Russische ambassade. Eerst komen we nog een moskee tegen. Die is open. De synagoge is op zaterdag -uiteraard- dicht, maar ook aan de buitenkant mooi. Dan op zoek naar de ambassade. Een paar metrohaltes verder en we zijn er. Meer hoofdsteden komen we niet tegen op onze reis langs de grenzen van het huidige Russische rijk. Estland, Letland, Litouwen en Polen hebben we vorig jaar gehad. Nu Slowakije, Hongarije, Roemenië en Bulgarije. Hier ligt de ambassade naast het gigantische Moskou hotel. Ankara slaan we over: we gaan vanuit Istanboel door naar Sivas. Putin zal ons nu wel kennen.
Sofia is Europeser dan Boekarest. Ik voel me hier veel beter thuis. Het is schoner, opgeruimder en functioneert beter. Voor wat het waard is na een ervaring van twee dagen.
We hobbelen door Roemenië en Bulgarije. Ik ben nogal geschrokken van de staat van Roemenië. Alles lijkt kapot of niets onderhouden. Veel stelde ik me voor van Bucaresti North, een station dat ooit vergeleken werd met Gare du Nord in Parijs. Lees dit. De Orient Express richting Odessa zou hier langsgaan. Het is een bouwval. Al het geld is opgegaan in het megalomane paleis van Ceausescu.
Dat hebben we alleen van buiten gezien. We hoorden van treinvriend Aram en natuurlijk Wikipedia dat het bizar is. Het is exemplarisch en wellicht ook de oorzaak dat Roemenen die wij spraken minder vriendelijk waren dan de Bulgaren. Vandaag maar eens in Sofia kijken.
De treinreis Bukarest-Sofia kan ik niemand aanraden. Het gaat langzaam en duurt een eeuwigheid. Bij elk station staat een meneer of mevrouw die het bordje van opa Flodder omhoog houdt. Ik wist niet dat dat anno nu nog bestaat.
Na de eindeloze velden koolzaad en tarwe kwamen we door de bergen van noord Bulgarije. De natuur was mooi!!
9 mei 2026
NB. In Trouw van vandaag staat dit artikel van Tamara Uildriks.
In vier dagen tijd kachelen we per trein langs veel hoofdsteden in Zuidoost-Europa. We begonnen in Bratislava (Slowakije), reden we door naar Boedapest in Hongarije en komen slapend aan in Boekarest. Na een dagje kijken in het verleden van Ceausescu rijden we morgen door naar de hoofdstad van Bulgarije, Sofia. Een kortere weg per trein anno nu is er niet. Je zou denken dat je via Belgrado naar Sofia kon en dan door naar Istanboel, maar dat gaat niet.
Nu zitten we aan Zuidoost-Europa vast en dat kan net als vorig jaar in de Baltische staten met Estland, Letland en Litouwen leiden tot nieuwe inzichten.
Eén inzicht is dat de grenzen lang niet altijd zo zijn geweest, zoals ze nu zijn. Hongaren wonen in Roemenië en in Slowakije. Roemenen zijn er het meest, dik 20 miljoen. Dat had ik niet gedacht. Twee keer zo veel als Hongaren en bijna vier keer zoveel als Slowaken en Bulgaren.
Verder kwam ik erachter dat het Roemenië in 271 na Christus is begonnen, nadat Dacië, dat een provincie was van het Romeinse Rijk. Wikipedia en ik weten samen heel veel. Maar wat ik nu wel snap is dat de Roemenen heel erg boos waren toen die kroon uit de tijd van Dacié uit het museum in Assen werd gestolen. Dat is toch echt wel cultureel erfgoed daar.
Sinds 2007 zijn al deze landen lid van de EU, Slowakije en Hongarije al een paar jaar eerder. En sinds 2004 zijn deze landen allemaal lid van de NAVO, Hongarije ook hier een paar jaar eerder. De euro lukt nog niet zo goed in Roemenië en Hongarije: economisch moet je wel wat sterker zijn. De Bulgaren hebben sinds dit jaar de euro. Kortom het is een ratjetoe aan ontwikkelingslijnen.
Tocht denk ik dat we gaan we zien dat de landen bij de EU horen en zich zullen ontwikkelen als moderne staten en dat mensen als Fico in Slowakije en Orban in Hongarije tijdelijke lastpakken zijn waar we op den duur vanaf zijn. Meer integratie met Brussel is dan wel nodig. Europa terug naar de structuur van net na de Tweede Wereldoorlog zie ik niet gebeuren. De EU is onmisbaar. En de NAVO zal wel opgaan in een soort Europese variant. Binnenkort is de finale van de UEFA Champignons League in het Puskas Stadion in Boedapest.
Het is interessant om in een dergelijk korte tijd deze landen te doorkruisen
Het is een mooie reis met de trein. Langs eindeloze korenvelden, olietreinen en de Donau. De reis is weliswaar wat vertraagd maar dat maakt voor deze vakantiegangers vandaag niet uit.
Interessant zijn de olietreinen. Waarschijnlijk Russische olie via de pijplijn onder Oekraïne door naar Hongarije.
Nog even terug naar gisteren. Het blijkt dat Robert Fico met Zelensky heeft gepraat in Armenië. Het lijkt erop dat hij in Moskou maar een beperkt programma heeft.
Screenshot
Inmiddels zijn we in Boedapest-Nyugati gearriveerd. Prachtig station. In Budapest hebben we een ruime dag de tijd. Van Boedapest-Keleti gaan we met de nachttrein naar Boekarest.
Eigenlijk hebben we er niet veel te zoeken in Bratislava, dacht ik gisteren in de trein. Omdat we Wenen al eens gezien hebben is Bratislava onze eerste echte tussenstop. We maken er een foto van het centraal station en van het parlementsgebouw, slapen in een hotel net buiten het station en lopen wat rond.
Dat veranderde toen ik het beeld van Alexander Dubçek zag. Het beeld van Alexander staat tegenover het parlement, hoog boven de Donau. Hij kijkt met zijn gezicht naar het parlement, alsof hij het voortdurend in de gaten houdt. Dubçek was de baas in Tsjechië Slowakije tijdens de Russische inval in dat land in 1968 tijdens de Praagse lente. Dubçek was een Slovaak. Hij trad terug uit de politiek tot aan het einde van de Russische overheersing, toen hij samen met de Tsjech Havèl zorgde voor betere tijden.
Nu is Robert Fico hier de belangrijkste politicus, een soort Orban lite. Deze dagen is hij heel belangrijk, want hij mag aanzitten bij Putin om te kijken naar de 9 mei parade in Moskou. De parade om de overwinning op de Nazi’s te vieren.. We zagen wat voorbereidingen in 2012 in Moskou en vorig jaar in Narva, Estland, zagen we hoe Rusland de Russen in Narva wilde bereiken met grote schermen. Veel te vieren valt er niet voor Rusland met slechts schamele overwinningen op het slagveld in Oekraïne en grote problemen door de aanvallen op de oliesector. De grootste overwinning van Rusland is in Washington, waar vazal Trump als een puppit van Netanyahu en Putin de boel op stelten zet. En dat wordt allemaal aanschouwt door de wereldmacht Slovenië en ondersteunt door Robert Fico. Ik vrees dat Dubçek zich omkeert in zijn graf.
We zijn hier op 4 mei. Een dag waarop we de ellende van de holocaust herdenken in een tijd waar het woord genocide een nieuwe dimensie krijgt: slachtoffers worden daders. Een genocide wordt generatie op generatie gevoeld en intens beleefd. Dat zullen we wellicht ook in Oost-Turkije merken. Vandaag is dat ook zichtbaar in Amsterdam.
Gelukkig gaan we op 5 mei snel door naar Budapest, waar sinds de verkiezingen een nieuwe wind waait. Vandaar verder naar Boekarest, waar de lijnen naar Drenthe kort zijn.
