Categorie: Vakantie

Het zit erop. Vanavond thuis. Het was een mooie reis langs Oost-Europese hoofdsteden, Istanbul en Oost-Turkije. Een reis in drie etappes.

Van de steden in Oost-Europa viel Boekarest tegen en was Sofia de verrassing van deze vakantie. Misschien wel vanwege de Giro ‘d Italia die er passeerde, maar ik denk het niet. Sofia is een leuke stad, veel te zien en een gemoedelijke sfeer. Veel leuker dan Boekarest. Het lijkt wel of de geest van Ceausescu daar nog steeds waait. Jammer. Istanbul is twee maten groter. Je wordt er gek van de toeristen. En Boedapest? Nu Orban weg is: go go go to Boedapest. Maar dan wel met de trein!

Midden en Oost-Turkije is een verademing. Heel vriendelijk, heel mooi, zeer uitgestrekt. Wat een wereld. Ik moest in de trein en de auto denken aan Mongolië. Zo uitgestrekt met weides en herders en bergen en sneeuw. Maar dat zegt ook wat over de armoede. Buiten de steden is het heel arm. Een boer met tien dieren is een soort rijk. Maar hij wil graag dat we zijn zoon meenemen naar Europa. Het landschap is ontzettend mooi. Echt prachtig. Binnen de steden Samsun, Sivas, Van, Igdir en Kars functioneert het. De steden verschillen door de vorst, door de ligging, door invloeden van buitenaf en door de mensen: Turken, Koerden, Armeniërs en anderen. Je voelt de verschillen. En deze worden uitgesproken ook.

En dan Turkije. Wat een land. Ik had me tot nu niet gerealiseerd hoe strategisch dit land ligt tussen Azië, Europa, Rusland en de Golf staten inclusief Iran. Turkije is een wereldmacht, waar Rusland, China en de VS rekening mee houden. Dat is naar buiten toe. Van binnen is het land hopeloos verdeeld. Door religie, door etniciteit, door rijk en arm. Oppositie leider is door de regering/rechtbank uit zijn ambt gezet. De man met wie we in Kars dat op TV zagen, riep luid en duidelijk: Dictatura!! Naar het buitenland toe, zie ik positieve invloed van Erdogan. Binnenlands is het heel moeilijk en vrees ik dat onze man in Kars gelijk heeft.

In 2012 waren we in Moskou en St. Petersburg. Toen dacht ik dat Putin het goed met iedereen voor had. Helaas is het tegendeel gebleken. Nu maar hopen dat de democratie in Turkije herstelt en mensen als Imamoglu vrijkomen en vrij kunnen zeggen wat ze willen. En dat de oppositieleider Özül zijn werk kan doen. Dat kost nog veel strijd.

Wat mij het meest zal bijblijven is de uitgestrektheid en de vriendelijkheid van de mensen in Oost-Turkije. Waar we ook kwamen: in een dorp, bij de bakker, in een restaurant of trein en op straat. De mensen waren blij dat ze ons zagen. Heel bijzonder.

26 mei 2026

De eerste bestemming van deze vakantie was met de trein van Arnhem naar Kars. De tweede ultieme bestemming was voor ons de berg Ararat. Gisteren zagen we de berg vanuit de westkant en was de naam Agri Dagi. Vandaag zien we de berg vanuit de oostkant, tussen de wolken door. We zijn op Turks grondgebied, maar wel aan de Armeense kant. In Jerevan zien ze hem ook zo.

Het zijn eigenlijk twee bergen De grote Ararat en de kleine Ararat. Het hangt dus af vanaf welke kant je kijkt. De berg heeft meerdere gezichten, vertelde mijn meester-molenaar mij. Vanaf het noorden zie je de kleine Ararat niet.

De Ararat is een berg met een verhaal. Mijn reisgenoot schreef er dit over. (Klik hier).

Thuis hebben we kraagsteen van de Eusebius in Arnhem. Ook hier schreef mijn reisgenoot over. (Klik hier)

Rij je een stukje door, dan ben je op het drielandenpunt van Azerbeidzjan , Iran en Turkije, diagonaal aan de de andere kant van Turkije als in Istanbul. Rij je een stukje terug naar het noorden, dan ben je in Armenië. Over de grens zijn er verschillende enclaves. De grens van Turkije ligt wel vast, maar over de andere grenzen is bij tijd en wijle veel te doen. Hieronder de grensrivier tussen Turkije en Armenië.

In Aralik drinken we thee. Tussen de ganzen-en de schapenmarkt in.

Dat we vandaag ook langs het Turkse museum en monument kwamen omtrent de ontkenning van de genocide op de Armeniërs: daar wil ik hier geen worden aan vuil maken. Het is onbegrijpelijk dat mensen de geschiedenis zo kunnen draaien.

23 mei 2026.

Weer een mooie dag. Langs het meer van Van rijden we richting Dogubeyazit. Het is indrukwekkend: de velden met herders, de bergen, soms de woestenij en de grens met Iran.

We willen naar Ishak Pasha, een kasteel waar veel zijderoutes samenkomen. Mijn reisgenoot las “De legende van Ararat” en schreef hierover. (Klik hier. ) Het is een mooie plek op de flanken van de Ararat. Blijkbaar ook een feestelijke plek voor de Turken uit de buurt. Veel jonge mensen vierden het feest van het behalen van een schoolexamen.

Er is een plek op 11 kilometer van Ishak Pasha waarvan wordt aangenomen dat daar de Ark van Noach is gestrand. We hebben een stukje van de weg gereden, maar vonden het te risicovol.

Bij Ishak Pasja konden we de Agri Dagi, zoals de Ararat in het Turks heet, nog niet zien. Even verderop richting Igdir zagen we de Turkse kant van de Agri Dagi en ook van de kleine Agri Dagi. Mooier wordt het niet, dachten we. (Foto boven deze pagina is van de Agri Dagi.) Tot vanavond de zon onderging en er boven de Agri Dagi een bui hing waaruit het regende. De regenboog verscheen boven de Agri Dagi, zoals beschreven in Genesis 9. God sloot een verbond met Noach en bezegelde dat met de regenboog. Zie Genesis 9:13.

Morgen gaan we naar de Armeense kant van de Agri Dagi. Dan heet dezelfde berg opeens in het Armeens de Ararat. We komen ook bij het monument voor de ontkenning van de genocide op de Armeniërs. Dan kan je niet meer om de politiek van Turkije heen. Gisteren werd een belangrijke oppositie leider uit zijn ambt gezet. Zie NOS.nl. We voelen ons veilig, ook omdat overal camera’s hangen en leger en politie zichtbaar aanwezig zijn. Wij hoeven nooit ons paspoort te laten zien. In de supermarkt zagen we in de literatuurstal het boek “ 1984” van George Orwell liggen. Toepasselijker kan haast niet.

22 mei 2026

Tergend langzaam gaat de trein door een eindeloos landschap van heuvels, rotsen, tarwevelden en rivieren. Dogu klopt wel. We gaan richting het oosten. Express? Tussen Sivas en Kars stoppen we 35 keer. Van die 35 stoppen we een aantal keren in grote steden als Erzerum en Erzincan. Zo af en toe zien we een klein spoor van links of rechts invoegen. Waar dat spoor dan vandaan komt is me niet duidelijk. Graantransport?

De mensen zijn voorbij Sivas anders. We zien wat meer mensen met pikzwart haar. De hoofddoeken zijn anders. Sommige hebben eigen gemaakte borduursels op witte en zwarte doeken. De mensen zijn onverminderd vriendelijk. Zo komt een oudere man ons een soort koffiebroodje brengen. Deze is niet zoet, maar hartig en gevuld met vlees. Dat is voor de spijsvertering van ons westerlingen wat lastig.

Een vrouw vraagt me haar op de foto te zetten met haar man.

We praten door met twee jonge stellen uit Kars. Ze geven allemaal les. De een in Engels de ander in Turkse literatuur. Onvermijdelijk komt de vraag over Orhan Pamuk aan de orde. Nou, die vinden ze in het buitenland beter dan in Kars. Mijn reisgenoot las Sneeuw van Orhan Pamuk en schreef naar aanleiding daarvan. (Zie hier)

Zo hobbelen we verder door een onwaarschijnlijk mooi landschap. Glacier Express 2.0.

Deze spoorlijn schijnt gebouwd te zijn voor militaire doeleinden. Zou Turkije in het oosten snel veel en zwaar materieel nodig hebben, zoals tanks, dan kunnen die snel van west naar oost worden vervoerd. Nu profiteren veel mensen in oosten ervan om voor een laag tarief grote afstanden te overbruggen.
Met de blokkade van de straat van Hormuz en de afhankelijkheid van Iran gaan er stemmen op om de olie uit Baku in Azerbeidzjan richting West Europa te vervoeren. Er liggen al wat pijpleidingen. Verder is de Trump route in ontwikkeling. Daarover later meer.

We zijn halverwege Kars. Negen uur Nederlandse tijd komen we aan.

18 mei 2026

Naschrift.
Nog drie stations. Dan zijn we in Kars. We zitten dan 16 uur in de trein. Een onvergetelijke ervaring. Qua mensen, qua omgeving en qua snelheid.
Zelf kan ik vaak niet langzaam. Hier moest dat.
De mensen die instapten in Sivas en ergens onderweg werden opgehaald van het station. Ik had het gevoel dat ik ze een beetje had leren kennen. We hadden samen een reis gemaakt.

En de omgeving. Soms dacht ik dat ik door de Alpen reed, soms leek het op de hoogvlakte in Mongolië. Niet dat ik daar geweest ben. Het beeld dat ik er van heb. Zo leek het. Het was machtig mooi.

Nu is het donker. Over dik een uur zijn we over. 10 uur, Turkse tijd.

We voelen ons hier in het midden van de oude en nieuwe geschiedenis, te midden van oude en nieuwe zijderoutes. In mijn eerste blog Arnhem Kars schreef ik, dat we de Hettieten zouden ontmoeten, het rijk van Pontus zouden binnengaan en niet te vergeten het einde van het Ottomaanse rijk zouden zien. Dat laatste is het begin van de huidige Turkse staat begin jaren 20 van de vorige eeuw.

Vroeger in de kerk leerden we over de Amelikieten en Hettieten. Het intrigeerde me al snapte ik er niks van. Nu, bij de voorbereiding van deze reis, kwam ik ze weer tegen. Ik las gedeeltes van Genesis en via internet las ik dat we aan de noordkant van het rijk van de Hettieten zijn. Jaren voor Christus.

Wanneer je meer wit lezen over Amasya, kijk dan op deze site. Het is echt bizar.

Vanochtend liepen we naar de graven in de bergen waar heilige mannen van vroeger begraven waren. Zie foto boven dit blog. In Samsun liepen we naar de plek waar Ataturk, de stichter van het huidige Turkije vanuit de Zwarte Zee aan wal kwam en werd verwelkomd.

Wat ik als economisch geschoolde echt interressant vind is de zijderoutes. Amasya was een centrale plaats in de routes van Azië naar Europa. En ook in deze tijd kan het belang van Turkije in de verbinding tussen Europa en het midden en verre oosten niet worden onderschat.

Over de historie van deze omgeving schreef mijn reisgenoot dit: (Klik hier).

En dan voelt ‘hier zijn’ nog maar als voorprogramma van wat nog moet komen. In Kars treden we het rijk van de Russen binnen rond 1900 en in Van zullen we de Ararat zien, waar het verhaal van Noach zo wonderbaarlijk eindigde. Turkije is een bijzonder land.

Overigens het eten is hier heerlijk. In soorten en maten kom je het in verschillende stadia tegen.

16 mei 2026

2025: Over grenzen (Arnhem Kirkenes)
2026: Naar Turkije (Arnhem Kars)

We komen bij de Zwarte Zee aan in Ünye en rijden 100 km richting Samsun langs de zee. Aan de overkant wordt al jaren gevochten, worden dagelijks mensen gedood door Putin. Aan deze kant is het veilig. Aan de andere kant ligt De Krim en Cherson. Ik wou hierheen.

Wij zijn in Samsun. Je kan hier met een beetje geluk met de trein komen. Wij kwamen met de auto vanaf Sivas. Het regende pijpenstelen. De laatste dagen begint de dag helder, tegen elf uur ontstaat cumulus bewolking (bloemkolen) en om twee uur gaan de buien los. De een na de ander. Echt harde regen. Stukken uit de weg, etc. In de bergen was het mistig. Was je de pas over dan werd het helder. Mooie tocht.

In Samsun is ons hotel niet ver van het station en niet ver van de Zwarte Zee. Vanavond gingen we naar een visrestaurant: vis eten uit de Zwarte Zee. Heerlijk!! Vergelijkbaar met slibtong in Zierikzee, paling in Elburg en gerookte zalm van mijn zwager uit Utrecht.

Lekkerder wordt het niet.

14 mei 2026

NB. Er wordt hier veel graan verbouwd. We kwamen onderweg veel oude en nieuwe graanschuren tegen. De oude zijn vergelijkbaar qua opbouw met de schuren in noordwest Spanje.