Categorie: Geen categorie

We lopen door Tallinn en staan stil bij één van de uitzichtpunten over de stad. Drie – voor ons – jonge mensen zitten op de muur en discussiëren over wat beter is: De EU of Rusland. De een verwijst naar de flats veel verderop. Russische flats. Saai van buiten, zegt ze. Warm van binnen. Ik kan het niet beoordelen. Wij logeren in een hotel nabij de haven. Daar is van Russische bouw niets te merken. Allemaal hoogbouw met veel windhinder. Het uitzicht over zee vanuit onze hotelkamer is adembenemend. Net als appartement Flevo 4 bij de veerhaven op Vlieland. De veerboten varen af en aan.

Voor mij was het gisteren een lastige avond. We zagen de herdenking op de Dam en vanochtend luisterden we nog naar de uitzending van Humberto daarover. Terecht zei Philip Freriks dat je ook vrolijk moet zijn en ‘moet’ genieten. Dat doen we volop. We worden ook op elke vierkante meter geconfronteerd met de geschiedenis van een verdeelde wereld. Waar is de grens met Rusland. Een jongen vertelt Poetin dat de grens van Rusland bij Wladiwostok ligt. De reactie van Poetin is dat er geen grens is van Rusland. Met andere woorden: Rusland is onbegrensd. (Kijk op NPO start van Moskou tot Maidan van Jelle Brandt Corstius, aflevering 4 vanaf minuut 37)

We luisteren dagelijks naar EU buitenland secretaris, de Estse Kaja Kallas die zeer duidelijk is over haar Russische buren, niet alleen in Trouw van 16 februari 2025:

We gaan kijken naar het monument voor de slachtoffers van Stalin en zijn opvolgers. 75000 mensen afgevoerd naar achter de Oeral tussen 1940 en 1991. Anders dan wij met de Duitsers hebben wij vrede gesloten na de jaren 40. Daar kon een schrammetje in 1974 niets aan veranderen. De Esten zijn bang voor de Russen en hebben een gigantisch monument gebouwd.

We gaan terug naar de stad. Het is prachtig weer met een koude noordenwind. Onverwacht lopen we tegen het monument in Tallinn aan dat herinnert aan dezelfde Baltic way die ik eerder beschreef in Vilnius. De Baltic was een vreedzame demonstratie tegen de Russen op 23 augustus 1989. Het is een veel minder open monument. Het is een steen. In Estland, in Tallinn anders dan in Narva, ligt de Russische onderdrukking nog zwaar op de maag.

Dat zien we ook bij de Russische ambassade in Tallinn, waar de protesten dagelijks zichtbaar zijn. Zie foto boven deze pagina.

5 mei 2025

We zitten in Narva aan de rivier de Narva bij het kasteel. Aan deze kant de NAVO, de Eu en Estland, aan de overkant Rusland. Daar wordt op 9 mei, over zes dagen, de dag van de Overwinning op Nazi-Duitsland gevierd. Ze zijn al druk aan het opbouwen.

Ondertussen ben ik in café Old Trafford beland op het Peetri plein. Het plein bij de grensovergang waar de Narva webcam op gericht is. Het is voor mij een bijzondere ervaring om hier te zijn. De webcam van Narva volg ik sinds een half jaar dagelijks vanuit huis. Altijd staan er rijen voor de grensgebouwen . Met Kerst stond er een hele lange rij. De kerstboom bracht nog wat vrolijkheid. De rij wordt veroorzaakt door de controle op de sancties en de beperkte inzet van Estse douanebeambten. De mensen lopen mondjesmaat na de controle de brug over naar de overkant.

In Trouw schreef Cees van der Laan over de situatie aan de grens in Narva een prachtig artikel. (lees hier)

Wij gaan vandaag met de bus naar de monding van de Narva in de Oostzee. De uiterste noordoostelijke grens tussen Estland en Rusland. Langs een begraafplaats rijden we en er stappen allemaal mensen uit met plastic tasjes met bloemen. Op deze dag worden ook de graven verzorgd. Het voelt warm. Het moeten haast wel Russen zijn, want 90 % van de bevolking hier is Russisch. Russen zijn ook gewone mensen.

Vanaf de laatste bushalte lopen we naar het strand. We kijken uit over de Oostzee en wanneer we naar het oosten kijken zien we aan de andere kant van de Narva de bossen in Rusland. Even verderop vaart een bootje van de grenspolitie. Hier de rivier overzwemmen gaat je niet lukken. De stroming is te sterk.

Het weer is vriendelijk, zonnig. Zo anders voelt de sfeer aan de grens.

3 mei 2025

Tip: Bram Jongejan schreef een essay over Narva dat hier te lezen is. Het verhaalt indringend en actueel over het wonen in deze stad op de grens van Oost en West. Zeer lezenswaardig.

Vandaag een dagje Vilnius. Ik hou van treinen en met wie ik ben van boeken. Dat valt mooi te combineren in Vilnius wanneer het ook nog eens over politiek en de grens tussen Europa en Rusland gaat.

Eerst zijn we naar het monument voor de Baltic Way gefietst. Aan het eind van de tocht kwamen we op de begraafplaats terecht waar Baltische zielen begraven liggen. Deze twee plaatsen horen bij de gebeurtenissen die Jan Brokken in het boek Baltische zielen heeft beschreven. Hier staat dat nader uitgelegd.

Tussen door zijn we op het station geweest om het perron te fotograferen waar dagelijks vier treinen tussen Rusland en Kaliningrad passeren. Dagelijks gaat er een trein uit Sint Petersburg en een trein uit Moskou naar deze enclave. En weer terug. De treinen stoppen in Vilnius, maar niemand mag er in of uit. Het is een bizar gevolg van de verzelfstandiging van de Baltische staten in de jaren 90 van de vorige eeuw.

29 april 2025

Vandaag reizen we naar Vilnius en morgen zijn we daar de hele dag. Vandaag gaan we de grens van Polen en Litouwen over. Niet zomaar een grens: De Suwalki corridor. Deze geeft Rusland een verbinding tussen de enclave Kaliningrad en Wit Rusland. Het is niks dan bos en hekken. Er ligt niet meer dan een weg voor onderhoud. Verkeer tussen Rusland en Kaliningrad gaat over zee, door de lucht of per spoor. Op het station in Vilnius zullen we daar morgen foto’s van maken.

De Suwalki corridor, genoemd naar de plaats Suwalki. Het stationsgebouw staat op de foto boven aan de pagina.

Vandaag moesten we in Mockava overstappen omdat de spoorbreedtes in Litouwen / Rusland anders zijn dan in de EU. Het lijkt erop dat we binnen de EU dit soort problemen niet hebben. Dat is niet waar. Binnenkort rijden er in heel Zeeland geen treinen om het beveiligingssysteem van de treinen te testen naar Europese maatstaven. Alle landen binnen de EU hebben een verschillend systeem, zo vertelde een projectleider in mijn familie mij. Daar is nog heel veel werk te doen!

Hieronder het station van Mockava: waar we aankomen, overstappen op een te klein perron en waar we naar toegaan. De breedte van het spoor scheelt enkele centimeters, niet met het oog waarneembaar. Het Russische spoor is iets bredere dan het Europese spoor.

Hoe versterk je de grens tussen de EU en Rusland? Door hem militair sterk te maken. Tuurlijk met betonblokken enzo. Maar de EU doet dit ook door de Baltics bij Europa te betrekken. Van de forse investeringen in de infrastructuur maken wij vandaag gebruik. Toen Polen bij de EU kwam is het spoorwegnet fors verbeterd en nu wordt Rail Baltica aangelegd: een railverbinding tussen Warschau en de hoofdsteden van de Baltische staten. Deze miljarden investering moet ervoor zorgen dat de Staten dichter bij Europa komen, de bewoners op Europa gericht zijn en geïntegreerd raken. Bovendien zorgt de spoorlijn voor een verbinding tussen de drie hoofdsteden. Ook Finland en Helsinki gaan er over tien jaar van profiteren. Feitelijk heeft Rusland hetzelfde gedaan met het aanleggen van de Krimbrug. Zo is de Krim gericht op Rusland en niet meer op Oekraïne.

Het landschap onderweg vind ik wat saai. Het is vlak met bossen en weilanden. Het lijkt een beetje op Drenthe, vind ik.

28 april 2025

Vandaag begonnen we met het overschrijden van de grens van Gelderland en Overijssel. Volgens Daniel Lohues zijn we nu aan de goede kant van de IJssel. Het Saksenland. Hij bezingt het op zijn manier in: kijk hier.

Vervolgens gingen we bij Oldenzaal de grens van Nederland en Duitsland over. Op schoolreisje naar Bentheim ging ik met de fiets over deze grens en vaak ging ik met de auto. Op molenexcursie ging ik zelfs met de bus deze grens over…. Niks bijzonders.

Ver voor Berlijn gingen we bij Helmstedt de oude oostgrens over en begint het gedoe. Oost en West verdeelt de wereld. Het is een politiek issue en we gaan die grens op deze vakantie vaak tegenkomen. Het is het thema van deze reis. Onze trein brengt ons naar Berlin Ostbahnhof.

De geschiedenis hangt hier aan de muur. Ostbahnhof heeft in de loop der jaren diverse namen gehad. Telkens waren er weer andere heersers en dienaren. Vanuit Ostbahnhof is het drie minuten lopen naar de “East side gallery”, een restant van de muur met veel kunst. We zijn er nog even heen gelopen.

We zijn dan Berlin Hauptbahnhof al gepasseerd en de tel kwijt van de grensoverschrijdingen. De restanten van de muur zien we vanuit de trein. We liepen er zelfs naar toe. Al vaker waren we in Berlijn en schreef ik er ook over. De stad is nu zonder grenzen. Een vrije stad, waar ik graag ben.

Nu gaan we door naar de Oder-Neissegrens, dé grens van het verdeelde Europa. We gaan er zonder controle over en kijken naar de rivier die vredig stroomt. We zijn in Polen en gaan door naar Warschau, de stad waar ooit het Warschaupact is opgericht en waar vorig jaar het getto van Warschau een onuitwisbare indruk achterliet. Dat nooit meer, hoopten we.

Nu slapen we in hetzelfde hotel als vorig jaar en gaan we snel door naar de Baltics, de Baltische staten. Kijken hoe het daar met de grenzen is.

27 april 2025

Nadat we eerder een rondje Arnhem, Wenen, Praag, Berlijn hadden gemaakt zijn we vorig jaar van Arnhem naar Warschau, door naar Lublin en terug naar Berlijn en Arnhem gereisd.

Voor de reis naar Wenen en Praag hadden we een slaapplaats gereserveerd. Die hebben we nooit gezien. In Arnhem ging het al fout door de werkzaamheden tussen Arnhem en Oberhausen. Met de bus gingen we via het Gelredome richting Duitsland. Uiteindelijk kwamen we ’s ochtends vroeg in München aan via gewone treinen, zonder slaapplaats. Van Wenen naar Praag ging het goed en ook van Praag via Berlijn terug naar huis ging het okay.

Bij de volgende reis ging het in Duisburg mis. We gingen met de boemel vanuit Arnhem naar Duisburg. Daar viel onze trein met gereserveerde plaatsen uit. Een uur later dan gepland kwamen we aan in Berlin Ost-Bahnhof. Helaas vertrekt de trein naar Warschau om de twee uur, dus we kwamen twee uur later dan gepland in Warschau aan. Zo ’s avonds tegen tien uur was het broodje Kebab op het stationsplein van Warschau heerlijk. De reis naar Lublin en terug naar Berlijn ging goed. Ook de reis terug naar Arnhem na een paar dagen Berlijn was op tijd. Vanaf Hengelo met het boemeltje door Twente en vanaf Zutphen weer op tempo naar Arnhem.

En nu dus naar de Baltics en naar Lapland. Duitsland, Polen, Litouwen, Letland, Estland, Finland, Zweden, Denemarken en weer door Duitsland naar huis. Met een Interrailkaart kunnen we een aantal dagen vrij reizen. Het is een heel gedoe om alle treinen te vinden. Grootste probleem is het volstrekt ontbreken van eenduidigheid. Een hotel boeken, waar je maar wilt, kan in één app. Een vliegtuig boeken, waarheen je maar wilt, kan in één app of een veerboot boeken kan ook zonder problemen overal in Europa. Maar treinen? De Interrail-app biedt wel mogelijkheden, maar die zijn lang niet altijd duidelijk. Wil je reserveren, dan kan dat in Polen pas een maand van te voren. In Duitsland kan dat veel eerder. Soms kun je via de App reserveren, soms moet je naar de site van de spoorwegmaatschappij van het land. Om van Finland naar Zweden te gaan heb je een bus nodig, die niet aansluit op het Interrail systeem en die je dus apart moet betalen. Je gaat lopend de grens over tussen Tornio en Haparanda. Nu zijn we daar wel op zondag, wat het lastiger maakt, maar het is toch jammer. En op veel van die sites moet je inloggen. Hier kan nog veel verbeterd worden. Bijvoorbeeld het huren van een auto zou ook handig kunnen zijn, want boven de poolcirkel in Finland rijden geen treinen. Bij een hotelboeking kan dat eenvoudig.

Volgend jaar willen we via Hongarije, Bulgarije, Roemenië naar Istanboel in Turkijë. We hebben dan de hele nieuwe Oostgrens gedaan, zoals Irene van der Linde en Nicole Segers dat in 2004 deden. Mooi zou het zijn, wanneer we ooit een keer met de trein naar Kiev en Odessa zouden kunnen, maar dan moeten we eerst van Trump en Poetin af zijn. Dat zal nog wel even duren.

22 april 2025