Categorie: Geen categorie

Wie de tag boeren onder aan deze bladzijde aanklikt vindt vijf andere blogs over boeren en de huidige stikstofcrisis. Dit is het zesde. Ik hoop dat dit het laatste blog is, maar ik vrees het ergste…

Ik ben een kind van een kleine zelfstandige bakker in een sector die bijna alleen nog industrieel kan overleven. Ik voel me betrokken bij al die boerenzonen en dochters die in de afgelopen 30 jaar vertrokken zijn en in de stad zijn gaan wonen. Ik ruik nog dagelijks het brood dat mijn vader bakte en de boerenzonen en dochters zien, zo veronderstel ik, nog altijd hoe de zon opging wanneer de koeien werden gemolken. Het is die emotionele betrokkenheid, die mij raakt.

Ook het boerenbedrijf is industrieel geworden. Jarenlange schaalvergroting heeft ons voedselzekerheid geboden. We kunnen exporteren, zelfs naar China. Ik zag de serie van Kadir van Loohuizen over de voedselproductie. De wereldwijde voedselproductie is één groot systeem, wat ook ik niet kan overzien. Zelf ben ik hobbyboer. Ik verbouw deels mijn eigen groente en vier vierkante meter tarwe (klik op de tag Tarwe) wat ik zelf maal en waar ik zelf brood van bak. Een kortere cyclus kan niet en mooier wordt het ook niet.

Gisteren raakte ik weer verzeild op Twitter in een discussie over de agrarische sector en hoe het verder moet: over de 25 miljard van het landbouwakkoord die verdwenen is en de 5 miljard die nu beschikbaar is voor het BBB beleid van de huidige minister en staatssecretaris. Ik stelde me zelf de volgende vragen:

• Hoe waren de middelen in het landbouwakkoord verdeeld? Waarom willen de boeren, de industrie dat geld niet?
• Hoe is de ontwikkeling in de laatste 25 jaar met betrekking tot de stikstofuitstoot?
• Hoe verhoudt zich de import en de export van de agrarische sector?
• Waar moet het naar toe. Wat is de oplossing?

Daar gaan we!

Het Landbouwakkoord

De volgende middelen waren beschikbaar:

Kritiek die ik hoor is, dat het geld (de 8,25 mld) alleen voor stoppers is. Dus niet voor boeren die blijven boeren. De echte discussie is eigenlijk: willen we minder vee? De sector niet, maar wil je minder stikstof dan zal dat wel moeten.

Stikstofuitstoot

Wanneer wij boeren moeten verminderen, dan niet alleen wij, maar ook alle andere sectoren. Stikstofuitstoot door de agrarische sector wordt gemeten in NO3, ammoniak. De uitstoot in andere sectoren is in NOx. Dat maakte een vergelijking redelijk eenvoudig. Hier kun je de gebruikte cijfers vinden. Het gaat om kilotonnen. De cijfers vanaf 2020 zijn geprognosticeerd.

Dat betekent dat de agrarische sector in de jaren 2005 tot 2030 22% minder stikstof uitstoot. De andere sectoren 64% minder in diezelfde jaren. Dus de sector heeft nog wat in te halen.

Import en export

De dramatische slogan dat we zonder boeren niet te eten hebben is waar. Een hele wereldbevolking moet te eten hebben. Maar moeten we dit in de lage landen concentreren? De bijdrage aan het Bruto Binnenlands product staat ter discussie. Hoeveel voer importeren we en hoeveel melkpoeder exporteren we? Die balans lijkt buiten proportie. Wij importeren veel soja als veevoer en we exporteren melkpoeder naar andere landen. Ik wil die betalingsbalanspositie nog eens uitzoeken. Dat kan niet te ingewikkeld zijn. Ik ben wel benieuwd naar de uitkomsten.

Hoe nu verder

Door de sector zal ik wel uitgemaakt worden als iemand zonder enige kennis van zaken, iemand die zomaar wat roept. Iemand die is blijven hangen in de 80’s….Dat is wat iemand als Johan Emmers roept. Helpt niet echt. Ik ben een betrokken burger.

Maar goed: wat wel? Kunnen we het over de uitgangspunten eens worden? Stikstofvermindering ja of nee? Ik zeg ja. Doen. Wereldwijd en in NL. Dan moet de agrarische sector mee. Lukt dat niet, dan zal er op termijn gedwongen worden. Dat betekent dat er minder dieren moeten komen. Daar is vriend en vijand het over eens, behalve de BBB. Hoe langer we uitstellen, hoe meer er moet gebeuren, denk ik. Gaat innovatie ons helpen? Een beetje. Maar op het hele stuk?

Ik woonde als kind in Ommen. Eens per jaar gingen alle vissen dood door de aardappelmeel industrie en in de Regge kon je niet zwemmen vanwege de textielindustrie in Twente. De Vecht en de Regge zijn nu schoon. Deze week zei iemand op het journaal, dat er minder mist is dan in de jaren 80 omdat de lucht nu schoner is. Je kunt dus resultaten boeken. En zeg mij niet dat de industrie dat uit zichzelf deed. Daar was een regulerende overheid voor nodig.

Ik ben er heilig van overtuigd dat ook de agrarische sector om gaat en dat dat ook voor deze sector de overlevingsstrategie gaat worden. Niet met de extreem rechtse standpunten van de BBB. Zij jagen de kat in de gordijnen en denken dat ze ermee wegkomen. Ze vervreemden zich van de gewone burger.

Waar ik hoopvol van word zijn mensen als André Hoogendijk. Hij pleit ervoor dat de boeren het heft in eigen hand nemen. Hij zegt op 24 december 2024 in Nieuwe Oogst:

Blijf niet hangen in het verleden (derogatie), maar ga om de tafel en kom eruit langs alle wegen die er zijn: Innovatie, vermindering van dieren, verlaging van uitstoot, goede arbeidsvoorwaarden voor arbeidsmigranten, goed omgaan met dieren ook in de slachthuizen. Maak gebruik van een overheid die wil faciliteren. En maak je niet blij met de dooie mus van een roepende eurocommissaris in Berlijn. (Zie Trouw 20 januari 2025)

Luister naar André Hoogendijk en ook naar Mohammed Chahim, die ons wél in Europa vertegenwoordigt. Kom in beweging.

19 januari 2025

Op 15 november draaide ik op de molen. Tussen de bedrijven door las ik Teletekst en Twitter. Dat doe ik wel vaker en ik las dat de Nora Achahbar was afgetreden als Staatssecretaris voor de hersteloperatie van de toeslagenaffaire. Ik twitterde direct: “De zon gaat weer schijnen in Nederland.” Ik verwachtte een kabinetscrisis en het zou me een lief ding waard zijn geweest, wanneer het kabinet was gevallen. Mijn hele vrijdagavond werd in beslag genomen door het nieuws, dat uiteindelijk geen nieuws bleek te zijn.

In de week daarvoor was er een rel geweest in het kabinet en onze staatssecretaris van integratie leek het nuttig om grote groepen in de samenleving te stigmatiseren, waaronder Marokkanen. Die vrijdagavond werden Marokkanen beschimpt en belasterd als groep. Natuurlijk deden de politici dat niet. Nee, dat deden mensen van de media. Zo werd de waarheid verdraaid. Ik twitterde in de richting van onze burgermeester dat dit voor hem geen fijne avond kon zijn en wenste hem sterkte. Dat was 15 november.

Gisteravond, 25 november, kwam de reactie van de burgemeester op de gebeurtenissen in Den Haag en Amsterdam. Hij had een avond georganiseerd vol goede moed. Allerlei mensen mochten het woord voeren. Een islamiet die al vijftig jaar in Arnhem woont en zich niet wilde aanpassen, maar wel wilde inpassen, vluchtelingen die het woord kregen en andere minderheidsgroepen. Loesje was er, Jesse Laport en er was een mooie mix van allerlei soorten muziek. Muziek verbindt, zo klonk het.

Op mij maakte de meeste indruk rabbijn Joram Rookmaker. Hij maakte heel duidelijk hoe zijn gemeenschap in Amsterdam lijdt in deze tijd, zich vervolgd voelt, soms aangevallen wordt. Maar het krachtigste was dat hij niet verharde. Hij is geestelijk verzorger in het leger samen met de imam, de dominee en de humanistisch raadsman. Daar praten de religies / mensen met elkaar en werken ze samen. Daar waar ik het niet verwacht, begint de dialoog. Zó hoorde ik hem.

Het was een mooie avond en even kon ik weer denken dat de zon ging schijnen. Ik kreeg goede moed, dat ook deze winter in Nederland, in de wereld voorbij gaat.

26 november 2024.

Het Kröller Müller museum is bij ons om de hoek, een paar kilometer het bos in. Ieder jaar kom ik er wel een keer. Het is een prachtig museum en ik voel me er vrij. Je bent er altijd in een internationaal gezelschap: Amerikanen, Japanners en Europeanen vanuit allerlei landen. Wel erg westers, denk ik nu ik dit zo opsom.

In de beeldentuin loop ik vaak naar de boom die geen boom is, maar een kunstwerk, speciaal gemaakt voor die omgeving. Wanneer je niet oplet, dan zie je het niet. In het museum hoop ik altijd de steen van Brancusi tegen te komen. De steen staat meestal op een andere plaats. Ze lopen er als het ware het museum mee door. Ik word altijd licht emotioneel als ik die steen zie: zo moet het begin van het bestaan eruit hebben gezien. Of de kunstenaar dat er mee heeft bedoeld weet ik niet, maar voor mij is dat minder relevant. Het gaat er in dit geval om wat ik daarbij voel. En ja, in het museum kun je niet om Van Gogh heen. Van Nuenen en Zundert tot aan Auvers heeft het Kröller Müller de mooiste werken. Mijn kleinzoon van 12 herkende een jaar geleden de Aardappeleters en we keken samen naar de kleuren van het café in Arles. Prachtig moment was dat. Of hij het zich ook nog kan herinneren, weet ik niet. Dat kan haast niet in het actuele geweld van Mbappé en Barcelona en PSG…. Maar dit terzijde.

Voor het eerst in mijn leven, ben ik samen met wie ik ben aan het rustiek kamperen in de Provence. Terwijl het op Oerol regent dat het giet, zitten wij de hele dag in de zon, fietsen we door de wijnvelden en langs de olijfgaarden en zien we de cypressen. We waren in Arles en zagen het café dat Van Gogh schilderde. De kleuren waren nagemaakt en er stond een Mini op het terras. Het café is gesloten. Op het terras ernaast lunchten we. Dat gaf ons toch een mooi beeld. Ook van andere plaatsen waar Van Gogh schilderde. Mooi om te zien. Mooier, indrukwekkender, was het in St. Rémy, de plaats waar Van Gogh in de kliniek was. Je waande je bij tijd en wijle in zijn schilderijen. De olijfgaarden, zijn geestesgesteldheid en ga maar door. Ik was daardoor geroerd. Wat kunnen genieën eenzaam zijn en gek worden. Er was veel zon en ook wind toen we er waren. Precies dat zag ik in zijn schilderijen. Echt een prachtige ervaring.

We zagen zijn klompen, die hij aan had toen hij schilderde en waarmee hij door de velden liep. Ze geven het beeld van een bewogen leven.

14 juni 2024